Toegankelijkheid gaat over mensen. Mensen zijn oneindig verschillend en we moeten ze allemaal bedienen. Onmogelijk, maar we doen het toch.
Het onmogelijke toch doen
Een website is nooit af. Daar kun je wanhopig van worden, of je kunt dat niet doen. Een ander onderwerp dat nooit ‘af’ is: toegankelijkheid. Nooit af, toch doen. Dat deed me denken aan een regel uit de bodhisatva-gelofte:
Hoe talloos de levende wezens ook zijn,
ik beloof ze alle te bevrijden.
(vertaling: Edel Maex)
Hierover hield ik op 28 mei 2026 een praatje, op het NCDT (Nationaal Congres Digitale Toegankelijkheid). Bekijk alle bestanden voor deze presentatie. Onderstaande tekst is een korte samenvatting van dit praatje.
Gebruikers en ‘realisme’
Aanname: weinig mensen zullen bewust ervoor willen kiezen om anderen buiten te sluiten.
Dat doen alleen racisten of nare mensen. Ik denk dat je een realist bent als je zegt dat onmogelijk is dat een website, app of welk digitaal product dan ook, ’toegankelijk’ is voor alle gebruikers. Want elke keuze die je maakt sluit gebruikers uit.
‘De ander’
Misschien is het goed om op te houden met denken dat toegankelijkheid alleen iets is voor anderen, niet voor onszelf. We gebruiken in de toegankelijkheidswereld vaak opsommingen en cijfers om onze opdrachtgevers ervan te overtuigen dat het de moeite waard is om toegankelijk te bouwen. Dat is misschien nuttig om iemand te overtuigen die nog nooit heeft nagedacht over de verschillen tussen mensen.
Maar het is ook niet meer dan gedeeltelijk waar. De kans dat jij, ik, wij allemaal, ooit eens met beperkingen te maken zullen hebben is 100%. Heden ik, morgen gij. Toegankelijkheid is niet iets wat we doen voor ‘de ander’, maar ook voor onszelf en voor iedereen. 10 jaar geleden zei ik altijd dat ik toegankelijke websites wilde bouwen, zodat ik mijn eigen sites ook nog kon gebruiken als ik minder goed zou kunnen zien. Anno 2026 ben ik 52 jaar oud en zijn mijn ogen echt niet meer wat ze vroeger waren.
Hmmm, stickers
Wat is een bodhisatva?
Waar de eerste boeddhisten hun reïncarnaties zo snel mogelijk wilden stoppen om op te gaan in nirvana, vonden bodhisattva’s dat te egocentrisch. Zij beloofden daarom te blijven reïncarneren en hun verlichting in te zetten om anderen bij te staan. Pas als iedereen in het heelal verlicht is, gaan zij zelf ook mee naar het nirvana. Dat levert in de mythologisch boeddhistische literatuur spectaculaire mythes op over vergevorderde bodhisattva’s met buitengewone krachten. Ze zijn beetje de superheroes van het boeddhisme.
Thom Hannes legt uit wat een bodhisatva is.